Itoobiya oo sheegtay inay iska difaacayso “duullaan ballaaran” oo Eritrea ku soo qaaday

ADDIS ABABA – Dowladda Itoobiya ayaa ku eedeysay ciidamada Eritrea inay duullaan ballaaran ku soo qaadeen qaybo ka mid ah waqooyiga Itoobiya, iyadoo sheegtay inaysan haysan wax kale oo aan ahayn inay isdifaacdo, xilli qaraxyo laga maqlayay deegaanno u dhow xuduudda labada dal.

Eedeymahan ayaa lagu sheegay warqad ay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Itoobiya u dirtay Qaramada Midoobay, taas oo wakaaladda wararka ee Reuters ay heshay Jimcihii. Wasiirka Arrimaha Dibadda Itoobiya, Gedion Timothewos, ayaa warqadda ku sheegay in ciidamada Eritrea ay gudaha Itoobiya u galeen masaafo gaareysa 60 kiiloomitir.

Warqadda oo Khamiistii loo diray Wasiirka Arrimaha Dibadda Faransiiska, Jean-Noël Barrot, ayaa lagu sheegay in tallaabada Eritrea ay tahay duullaan cad oo siinaya Itoobiya xaqa ay isku difaaci karto. Mas’uul sare oo ka tirsan dowladda Itoobiya ayaa sheegay in warqadda sidoo kale loo gudbiyay xubnaha kale ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay.

Dhanka kale, Wasiirka Warfaafinta Eritrea, Yemane Gebremeskel, ayaa sheegay in dalkiisu muujiyay isxakameyn, isagoo Itoobiya ku eedeeyay inay muddo ka badan saddex sano wadday dagaal gardarro ah oo ka dhan ah Eritrea. Wuxuu sheegay in hadallada madaxda Itoobiya ay muujinayaan in Addis Ababa ay doonayso inay la wareegto dekedda Assab ee Eritrea si ay dib ugu hesho marin ay ku gaarto Badda Cas.

Xiisadda labada dal ayaa sii korortay kaddib markii la soo sheegay in ciidamo Eritrean ah ay toddobaadkan gudaha u galeen waqooyiga Itoobiya. Arrintan ayaa timid maalmo kaddib markii labada dal ay xiriirkooda diblomaasiyadeed jareen. Eritrea ayaa horay u diidday eedeymaha la xiriira faragelinta ay Itoobiya ku sheegtay inay ku hayso arrimaheeda gudaha.

Sida ay sheegtay hay’adda ACLED oo dabagal ku sameysa colaadaha, weerarro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah ayaa Arbacadii iyo Khamiistii lala beegsaday ciidamada Eritrea, xilli ay ka baxayeen fariisimo ku dhow magaalada Adigrat ee gobolka Tigray, oo qiyaastii 30 kiiloomitir u jirta xuduudda Eritrea. Qof deggan Adigrat ayaa Reuters u sheegay in qaraxyo isdaba joog ah laga maqlayay bannaanka magaalada habeenkii iyo subaxnimadii Jimcihii.

Dhanka kale, ciidamada dowladda Itoobiya ayaa maalmihii u dambeeyay dhul hor leh ka qabsaday deegaanno ka tirsan Tigray. Shirkadda diyaaradaha ee Ethiopian Airlines ayaa sheegtay inay dib u bilaabi doonto duullimaadyada magaalada Mekelle, xarunta gobolka Tigray, 11-ka Oktoobar.

Eritrea ayaa beenisay inay taageerto isbahaysi mucaarad hubeysan oo tan iyo 23-kii Sebtembar dagaal kula jiray ciidamada federaalka Itoobiya, gaar ahaan gobollada Tigray, Amhara iyo Afar.

Itoobiya ayaa lumisay marin-badeedkeedii kaddib markii Eritrea ay xornimada qaadatay sannadkii 1993. Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed, ayaa marar badan ku adkeystay in helitaanka marin badeed uu muhiim u yahay jiritaanka iyo mustaqbalka dalkiisa, balse dowladda Itoobiya waxay sheegtay inay arrintan ku xallinayso nabad iyo wadahadal.

Labada dal ayaa heshiis nabadeed gaaray sannadkii 2018, kaddib sanado badan oo colaad ah, taas oo Abiy Ahmed ku mutaystay Abaalmarinta Nabadda ee Nobel. Eritrea ayaa intii u dhexeysay 2020 iyo 2022 taageertay dowladda federaalka Itoobiya dagaalkii Tigray, balse xiriirka labada dhinac ayaa mar kale xumaaday dhammaadkii colaaddaas.

Dagaallada dib u soo cusboonaaday ayaa sare u qaaday cabsi laga qabo in gobolka Geeska Afrika uu galo dagaal ballaaran, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha gobolka iyo loollanka la xiriira marin-u-helidda Badda Cas. Colaaddii Tigray ee 2020–2022 ayaa sababtay dhimashada boqolaal kun oo qof, sida ay qiyaaseen ilo kala duwan.