Kenya oo xaqiijisay dhimashadii labaad ee Ebola, tirada dadka uu ku dhacay oo gaartay sagaal

NAIROBI, Kenya — Dowladda Kenya ayaa xaqiijisay dhimashada qofkii labaad ee u geeriyooda cudurka Ebola, kaddib markii ay dhimatay haweeney 65 jir ah oo lagu daweynayay cudurka, taasoo tirada dhimashada ka dhigeysa laba qof, halka sagaal xaaladood oo cudurka ah la xaqiijiyay.

Agaasimaha Guud ee Caafimaadka Kenya, Patrick Amoth, ayaa ku dhawaaqay dhimashada haweeneyda Jimcihii, 23-kii October, isaga oo sheegay in ay ahayd qofkii saddexaad ee laga xaqiijiyo fayraska nooca Bundibugyo, oo ka mid ah noocyada fayraska Ebola.

Haweeneyda ayaa xiriir dhow oo qoys la lahayd bukaankii ugu horreeyay ee cudurka laga helay Kenya, kaasoo isaguna u geeriyooday cudurka horraantii bishan.

Sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadka Kenya, haweeneyda ayaa bilowday inay muujiso astaamaha cudurka 13-kii October, xilli ay ku jirtay karantiil. Isla maalintaas ayaa la dhigay xarun caafimaad oo loogu talagalay dadka qaba cudurrada faafa.

Waxay halkaas ku heshay daryeel caafimaad, balse xaaladdeeda ayaa ugu dambeyn sababtay dhimashadeeda fiidkii Jimcihii.

Dhimashadeeda ayaa tirada guud ee dadka u dhintay cudurka ka dhigeysa laba qof, iyadoo sagaalka qof ee cudurka laga xaqiijiyay ay toddoba ka mid ah weli nool yihiin, isla markaana lagu daweynayo laba xarumood oo karantiil iyo daaweyn ah.

Wasaaradda Caafimaadka ayaa sheegtay in qoyska haweeneyda lagu wargeliyay dhimashadeeda, isla markaana la diyaarinayay aas ammaan ah oo waafaqsan habraacyada caafimaadka dadweynaha, iyadoo la tixgelinayo rabitaanka iyo caqiidada qoyska.

Dowladda oo sheegtay in cudurku uusan ku faafin bulshada
Saraakiisha caafimaadka Kenya ayaa sheegay in dhammaan sagaalka xaaladood ee la xaqiijiyay ay xiriir la leeyihiin hal koox oo dad ah oo la aqoonsaday, isla markaana aan weli la hayn caddeyn muujineysa in cudurku ku faafay bulshada inteeda kale.

Kiiska ugu horreeyay waxaa laga helay nin u dhashay Kenya oo muddo ku noolaa Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC), halkaas oo uu ka socdo dillaac cudurka Ebola ah.

Ninkan ayaa dib ugu soo laabtay Kenya ka hor inta uusan xanuunsan, waxaana uu ku geeriyooday isbitaal ku yaalla Nairobi 5-tii October.

Kaddib markii la xaqiijiyay kiiska koowaad, kooxaha caafimaadka ayaa bilaabay raadraaca dadka xiriirka la sameeyay bukaanka, oo ay ku jiraan xubnaha qoyskiisa, saaxiibbadiisa, shaqaalaha caafimaadka iyo dadkii la safray.

Ilaa 23-kii October, mas'uuliyiintu waxay aqoonsadeen 135 qof oo xiriir la yeeshay dadka cudurka qaba, kuwaas oo la kormeerayay si loo ogaado haddii ay yeeshaan astaamaha cudurka.

Haweeneyda 65 jirka ahayd ayaa ku jirtay karantiil markii ay astaamuhu ku soo baxeen, taasoo u sahashay shaqaalaha caafimaadka inay la socdaan xaaladdeeda una gudbiyaan xarun lagu daweeyo dadka qaba cudurrada faafa.

Wasaaradda Caafimaadka ayaa ka digtay in xaalado cusub ay soo bixi karaan dadka horay ula kulmay fayraska, iyadoo dadaallada lagu xakameynayo faafitaanka cudurka ay weli socdaan.

Dadka oo loogu baaqay inay qaataan taxaddarrada caafimaadka
Dowladda Kenya ayaa shacabka ugu baaqday inay feejignaadaan oo ay raacaan talooyinka caafimaadka ee looga hortagayo faafitaanka cudurka.

Saraakiisha caafimaadka ayaa dadka kula taliyay inay ka fogaadaan taabashada dhiigga iyo dheecaannada kale ee jirka ee qof looga shakiyo inuu qabo Ebola.

Waxay sidoo kale ka digeen in la taabto ama la dhaqo meydadka dadka looga shakiyo inay cudurka u dhinteen, maadaama fayrasku ku gudbi karo taabashada tooska ah ee dheecaannada qofka qaba cudurka.

Dadka waxaa lagula taliyay inay si joogto ah gacmaha ugu dhaqaan saabuun iyo biyo, isla markaana si degdeg ah ula xiriiraan xarumaha caafimaadka haddii ay isku arkaan astaamaha cudurka.

Astaamahaas waxaa ka mid noqon kara qandho, tabardarri daran, murqo xanuun, matag, shuban iyo dhiig-bax aan sababtiisa la garanayn.

Wasaaradda ayaa shacabka u sheegtay inay xog iyo caawimaad caafimaad ka heli karaan khadka bilaashka ah ee 719 iyo adeegga WhatsApp-ka ee 0700 719 719.

Mas'uuliyiinta ayaa sidoo kale ku baaqay in loo naxariisto qoysaska ay saameeyeen dhimashooyinka, lana ilaaliyo asturnaantooda xilliga ay ku jiraan murugada.

Cabsida faafitaanka cudurka ee gobolka

Dillaaca Ebola ee Kenya ayaa qayb ka ah walaaca caafimaad ee gobolka iyo caalamka, gaar ahaan iyadoo cudurku ka jiro Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo.

Hay'adda Caafimaadka Adduunka (WHO) ayaa taageero siineysa dadaallada Kenya ee la xiriira la socodka cudurka, raadraaca dadka xiriirka la yeeshay bukaannada, baaritaannada shaybaarka, ka hortagga caabuqa iyo bixinta agabka caafimaadka.

Fayraska Bundibugyo waa nooc gaar ah oo ka tirsan fayrasyada Ebola. Ma jiro tallaal ama daawo gaar ah oo si rasmi ah loogu ansixiyay daaweynta noocan, hase yeeshee daryeel caafimaad oo degdeg ah ayaa sare u qaadi kara fursadda bukaanku uga badbaadi karo cudurka.

Dillaacan ayaa dib u soo nooleeyay walaaca laga qabo faafitaanka cudurrada halista ah ee ka gudba xuduudaha dalalka, gaar ahaan gobolka ay dadku si joogto ah ugu kala safraan ganacsi, shaqo iyo arrimo qoys.

Dowladda Kenya ayaa sheegtay inay sii waddo karantiilka, kormeerka dadka halista ugu jira iyo raadraaca xiriirrada bukaannada si looga hortago faafitaan hor leh.

Inkasta oo aan weli la xaqiijin faafitaan ka dhex jira bulshada inteeda kale, saraakiisha caafimaadku waxay sheegeen in xaaladda si dhow loola soconayo, isla markaana ay muhiim tahay in shacabka ay raacaan tilmaamaha caafimaadka.

GAROWE ONLINE