Mareykanka oo ansixiyey qorshe $24.3 bilyan oo diyaaradaha F-35 ah looga iibinayo Sacuudi Carabiya

WASHINGTON — Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa ansixiyey suurtagalnimada heshiis hub oo qiimihiisu gaarayo $24.3 bilyan, kaas oo Sacuudi Carabiya loogu iibinayo diyaaradaha dagaalka ee casriga ah ee F-35, xilli boqortooyadu wajahayo weerarro cusub oo uga imanaya Xuutiyiinta Yemen ee Iran taageerto.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa Khamiistii sheegtay in heshiiska la soo jeediyey uu ka koobnaan karo ilaa 48 diyaaradood oo F-35 ah, 49 matoor oo ay samayso Pratt & Whitney iyo qalab iyo adeegyo kale oo la xiriira diyaaradahaas.

Qorshahan ayaa imanaya xilli xaaladda amni ee gobolka ay sii xumaanayso, gaar ahaan Yemen, Badda Cas iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab. Xuutiyiinta ayaa toddobaadkii la soo dhaafay qaaday guluf cusub oo Yemen ka dhacay, iyagoo sidoo kale weerarro ku bartilmaameedsaday Sacuudi Carabiya isla markaana hanjabaado ka dhan ah maraakiibta isticmaasha Badda Cas jeediyey.

Washington waxay sheegtay in heshiiska F-35 uu kor u qaadi doono awoodda Sacuudi Carabiya ee ka hortagga khataraha hadda jira iyo kuwa mustaqbalka, isla markaana uu xoojin doono difaaca gudaha iyo wada-shaqaynta ciidamada Sacuudiga iyo kuwa Mareykanka iyo xulafadooda.

Heshiiska oo wajahaya caqabado gudaha Mareykanka

Inkasta oo maamulka Trump oggolaaday suurtagalnimada iibkan, heshiisku weli wuxuu wajihi karaa mucaaradad ka timaadda Congress-ka Mareykanka.

Qaar ka mid ah sharci-dejiyeyaasha iyo saraakiisha amniga Mareykanka ayaa muddo dheer walaac ka muujinayey in tiknoolajiyadda aadka u xasaasiga ah ee F-35 ay gacanta u geli karto dalal kale, gaar ahaan Shiinaha.

Raja Krishnamoorthi, oo ka tirsan xisbiga Dimuqraadiga kana mid ah xubnaha sare ee Guddiga Sirdoonka Aqalka Wakiillada, ayaa ka digay in heshiisku khatar ku keeni karo amniga qaranka Mareykanka haddii uu sida hadda loo qorsheeyey ku hirgalo. Wuxuu walaacaas ku xiriiriyey suurtagalnimada in Beijing ay hesho tiknoolajiyadda casriga ah ee diyaaradaha.

Xitaa haddii heshiiska ugu dambayn la ansixiyo, Sacuudi Carabiya waxaa laga yaabaa inay sannado sugto diyaaradaha, sababo la xiriira dalabaadka badan iyo safka wax-soo-saarka F-35.

Weerarrada Xuutiyiinta oo sii xoogeysanaya

Qorshaha hubka ayaa soo baxay iyadoo Xuutiyiintu si weyn u kordhiyeen weerarradooda gobolka bishan.

Mas’uuliyiinta Sacuudi Carabiya ayaa Khamiistii shaaciyey dhimashadii ugu horreysay ee qof rayid ah tan iyo markii Xuutiyiintu dib u bilaabeen weerarrada dalka. Qofka ayaa la sheegay inuu dhintay kadib markii burbur ka soo dhacay diyaarad drone ah oo la qabtay, halka laba qof oo kale ay dhaawacmeen.

Xuutiyiinta ayaa sidoo kale lala xiriiriyey weerarro lagu qaaday maraakiib shidaal oo Sacuudigu leeyahay oo marayey Bab al-Mandab, oo ah marin muhiim u ah ganacsiga iyo dhoofinta tamarta caalamka.

Xiisadda Yemen ayaa ku soo beegmaysa iyadoo colaadda Mareykanka iyo Iran ee agagaarka marin-biyoodka Hormuz ay iyaduna cadaadis xooggan saaraysay suuqyada tamarta. Isbiirsashada labada xaaladood ayaa qayb ka noqotay sare u kaca qiimaha saliidda oo dhaafay $100 halkii foosto.

Madaxweyne Trump ayaa dhowaan hoos u dhigay suurtagalnimada in Xuutiyiintu dagaal toos ah la galaan Mareykanka, isagoo safar uu ku joogay Ireland sheegay inuusan rumaysnayn inay doonayaan inay la dagaallamaan Washington.

Sacuudiga oo kordhinaya hubkiisa casriga ah

Heshiiska F-35 ma aha iibkii hub ee ugu horreeyey ee weyn ee Washington ay sannadkan u oggolaato Riyadh.

Xagaagii, Mareykanka ayaa oggolaaday iib hub oo ku kacaya qiyaastii $7 bilyan, kaas oo ay ku jiraan gantaallo si sax ah loo hago iyo bambaanooyin. Washington ayaa sidoo kale oggolaatay heshiisyo hub oo balaayiin dollar ku kacaya oo lala galayo xulafada kale ee Khaliijka.

Dhanka kale, dhoofinta saliidda Sacuudi Carabiya ayaa hoos u dhacday bilihii ugu dambeeyey iyadoo weerarrada gobolka ay saameeyeen kaabayaasha iyo marinnada dhoofinta.

Qiimaha saliidda ayaa sare u kacay toddobaadkii hore kadib markii Riyadh ay xirtay dhuun muhiim ah oo bari ilaa galbeed u gudbisa saliidda, taas oo Sacuudiga u saamaxaysa inuu qayb ka mid ah dhoofintiisa ka leexiyo marin-biyoodka Hormuz. Sacuudiga ayaa sheegay in tallaabadaas la qaaday kadib weerarro ka yimid dhinaca Ciraaq.

Haddii heshiiska F-35 uu ka gudbo Congress-ka oo ugu dambayn la fuliyo, wuxuu noqon doonaa mid ka mid ah heshiisyada difaac ee ugu waaweyn ee dhex mara Washington iyo Riyadh, isla markaana wax weyn ka beddeli kara awoodda cirka ee Sacuudi Carabiya xilli gobolka Bariga Dhexe uu wajahayo xaalad amni oo sii cakiran.

GAROWE ONLINE